ÍÞRÓTTA- OG ÓLYMPÍUSAMBAND ÍSLANDS

A:

Alþjóðalyfjareglurnar - grundvallarskjalið sem leggur línurnar fyrir sæmræmingu stefnu og reglna sem gilda fyrir íþróttahreyfinguna og stjórnvöld - hafa reynst öflugt og markvisst verkfæri í að sameina krafta í baráttunni gegn lyfjamisnotkun í heiminum frá því að þær tóku gildi 1. janúar 2004.

Þetta hefur endurspeglast í þeim mikla stuðningi sem Alþjóðalyfjareglurnar hafa fengið frá stjórnvöldum og íþróttahreyfingunni. Auk þess sem dómafordæmum frá Alþjóðaíþróttadómstólnum (Court of Arbitration for Sport-CAS) fjölgar stöðugt og renna frekari stoðum undir gildi lyfjareglnanna.

Eins og fram kemur í grein 23,6 í Alþjóðalyfjareglunum er þeim ætlað að þróast og breytast í takt við breyttar þarfir. Til að ná því markmiði stóð WADA fyrir endurskoðunarferli sem hófst árið 2006. Farið var yfir ákvæði lyfjareglnanna og tekið mið af þeirri reynslu sem undirritunaraðilar höfðu af því að vinna eftir reglunum. Á sama tíma fór fram, í samstarfi við undirritunaraðila, endurskoðun á alþjóðlegum stöðlum sem tengjast Alþjóðalyfjareglunum. Með því var reynt að bæta allar reglur og ferla.

A:

Ferillinn var sambærilegur við þann upphaflega þegar Alþjóðalyfjareglurnar voru þróaðar á árunum 2001 til 2003.

Endurskoðun lyfjareglnanna hófst í apríl 2006. Endurskoðunin var gerð í þremur stigum og lauk á þriðju heimsráðstefnu um lyfjamisnotkun í íþróttum sem fór fram í nóvember 2007. Tillögur þær sem lagðar voru fram á ráðstefnunni voru samþykktar samhljóða af framkvæmdastjórn WADA.

Við endurskoðunina leitaði WADA eftir og fór vandlega yfir ábendingar undirritunaraðila um alla þætti lyfjaeftirlitsins sem reynslan hafði kennt af því að vinna eftir og innleiða fyrri Alþjóðalyfjareglur.

Allir undirritunaraðilar voru hvattir til að nýta reynslu sína til að koma með ábendingar um breytingar. Í ljósi jákvæðrar reynslu af Alþjóðalyfjareglunum voru aðilar hvattir til að skoða hvaða hlutar lyfjareglnanna myndu þróast á jákvæðan hátt við breytingar og jafnframt hvaða afleiðingar þær hefðu á íþróttafólk út um allan heim.

A:

Hver sem er. Allir hlutaðeigandi voru hvattir til að senda inn hugmyndir að breytingum. Athugasemdir bárust m.a. frá íþróttamönnum, stjórnvöldum, alþjóðlegum samböndum, lyfjaeftirlitum ýmissa landa, Alþjóðaólympíunefndinni, Ólympíuráði fatlaðra, Alþjóðlegum sérsamböndum, Ólympíunefndum fjölmargra landa. Auk þess átti WADA fund með 40 fundi og héldu 70 kynningar fyrir ólíka hagsmunahópa.

A:

Endurskoðunarferlið var í höndum sérfræðingahóps sem starfaði undir eftirliti framkvæmdastjórnar WADA.

A:

Framkvæmdastjórn WADA og stofnráð fóru yfir athugasemdir frá undirritunaraðilum á hverju stigi endurskoðunarinnar - þann 17. nóvember 2007 samþykkti stofnráð WADA samhljóða endurskoðaðar alþjóðlegar lyfjareglur.

A:

Nýjar og endurskoðaðar Alþjóðalyfjareglur tóku gildi þann 1. janúar 2009.

A:

Festa og sveigjanleiki

Tvö hugtök- festa og sveigjanleiki - sem bæði hafa að markmiði að styrkja baráttuna gegn lyfjamisnotkun í íþróttum eru kynnt til sögunnar.

Harðari refsingar

Alþjóðalyfjareglurnar frá 2009 opna fyrir harðari refsingar en áður þekktust. Meðal þess sem leitt getur til harðari refsingar er ef íþróttamaðurinn tengist lyfjamisnotkunarmáli þar sem fleiri aðilar eru þátttakendur, ef íþróttamaðurinn notar fleiri efni af bannlista eða sama efnið ítrekað. Einnig ef íþróttamaðurinn beitir blekkingum eða hindrunum til að koma í veg fyrir að upp komist um brot á lyfjareglum. Til refsiaukningar getur einnig talist ef íþróttamaður er líklegur til að njóta ávinnings af lyfjamisnotkun lengur en áætlaðan óhlutgengistíma.

Á meðan Alþjóðalyfjareglurnar frá 2003 gáfu möguleika á fjögurra ára útilokun frá keppni og æfingum við fyrsta brot á reglunum átti það einungis við í málum er lutu að sölu eða vörslu og dreifingu efna eða aðferða af bannlista. Alþjóðalyfjareglurnar frá 2009 gefa aukna möguleika á að dæma í fjögurra ára bann við fyrsta alvarlega brot á lyfjareglum.

Aukinn sveigjanleiki

Á sama tíma voru möguleikar til sveigjanleika í ákvörðun refsingar auknir. Þessi aukni sveigjanleiki gefur möguleika á harðari refsingum í ákveðnum tilfellum (sjá hér að ofan). Hins vegar gefur aukinn sveigjanleiki möguleika á að dæma íþróttamenn til skemmri refsingar í þeim tilfellum þar sem íþróttamaður getur sýnt framá að þau efni sem notuð voru hafi ekki átt að bæta árangur í íþróttum.

Sérstaklega tilgreind efni

Af þessum sökum breyttist skilgreining ,,sérstaklega tilgreindra efna" með tilkomu Alþjóðalyfjareglnanna 2009.

Í Alþjóðalyfjareglunum frá 2003 segir: ,,Bannlisti WADA getur tilgreint efni sem eru sérstaklega líkleg til að vera tekin inn af misgáningi þar sem þau eru algeng í lyfjum eða eru ólíklegt til að vera misnotuð með árangursbætandi hætti í íþróttum".

Þar sem íþróttamaður sýndi framá að notkun sérstaklega tilgreinds efnis væri ekki ætluð til að auka árangur í íþróttum gat refsingin tekið mið af því (að lágmarki áminning og ekkert keppnisbann, að hámarki eins árs útilokun frá æfingum og keppni).

Samkvæmt Alþjóðalyfjareglunum frá 2009 eru öll efni á bannlistanum - að undanskildum anaboliskum efnum, hormónum og tilgreindum örvandi efnum á bannlistanum - flokkuð sem sérstaklega tilgreind efni þegar kemur að ákvörðun refsingar.

Hefur þetta í för með sér að í þeim tilfellum þar sem íþróttamaður getur sýnt framá hvernig sérstaklega tilgreint efni barst í líkama sinn eða í sína vörslu og að efnið hafi ekki átt að bæta afkastagetu í íþróttum er hægt að lágmarki að áminna íþróttamanninn án keppnisbanns og að hámarki að dæma í tveggja ára útilokun frá æfingum og keppni.

Það er mikilvægt að hafa í huga að þau efni sem flokkuð eru samkvæmt nýjum reglum sem sérstaklega tilgreind eru ekki endilega ólíklegri til misnotkunar í íþróttum en önnur efni af bannlista (til dæmis gæti örvandi efni sem er sérstaklega tilgreint haft áhrif á frammistöðu íþróttamanns í keppni). Af þeirri ástæðu gæti íþróttamaður sem ekki getur sýnt á refsilækkandi aðstæður fengið allt að fjögurra ára bann við aðstæður sem leiða til refsiauka. Hins vegar er líklegra, samanborið við önnur bönnuð efni, að dæmt sé vægar vegna inntöku sérstaklega tilgreindra efna sem ekki gefa forskot í keppni.

Hvati til að játa brot sitt

Hvati til að játa brot sitt hefur einnig verið aukinn.

Möguleg stytting óhlutgengis (helmingur áætlaðrar refsingar samkvæmt Alþjóðalyfjareglunum frá 2003) hefur verið aukin í 3/4 af mögulegri refsingu samkvæmt Alþjóðalyfjareglunum frá 2009. Á það við ef um umtalsverða aðstoð við lyfjaeftirlit, löggæsluyfirvöld eða dómstól er um að ræða sem leiðir til þess að upp kemst um brot á lyfjareglum eða leiðir til sakfellingar annars aðila.

Í þeim tilfellum þar sem íþróttamaður eða aðrir aðilar játa brot sitt áður en niðurstaða greiningar berst eða þar sem lyfjaeftirliti er ekki kunnugt um að brot á lyfjareglum hafi verið framið en játning berst er mögulegt að stytta tíma óhlutgengis. Ekki er mögulegt að stytta refsingu um meira en sem nemur helmingi af annars dæmdu óhlutgengi.

Sektir

Alþjóðalyfjareglurnar frá 2009 gera lyfjaeftirlitum kleift að setja í lög og reglur tilmæli um fjársektir sem bætast við aðra refsingu á hendur þeim er gerast brotlegir við lyfjareglur.

Aukinn hraði í afgreiðslu lyfjamisnotkunarmála

Fjallað er um tafir og hvatt til hraðrar afgreiðslu mögulegra lyfjamisnotkunarmála (t.d. styttri tíma frá greiningu A og B sýnis, sjálfkrafa keppnisbanni ef efni sem ekki er sérstaklega tilgreint greinist í A-sýni).

Réttur WADA til áfrýjunar

Alþjóðalyfjareglurnar frá 2009 útskýra einnig rétt WADA til að áfrýja beint til CAS í þeim málum þar sem lyfjaeftirlitum tekst ekki að skera úr um hvort um lyfjamisnotkun sé að ræða innan eðlilegs tíma. Í þeim tilfellum er litið svo á að töfin jafngildi því að úrskurðað sé að tilfellið teljist ekki lyfjamisnotkunarmál.

Aukið samræmi

Undirritunaraðilar óskuðu eftir auknu samræmi í nokkrum atriðum sem áður höfðu verið sveigjanlegri samkvæmt eldri lyfjareglum.

Til að mynda voru ekki ákvæði í Alþjóðalyfjareglunum frá 2003 um hversu oft þyrfti að missa af lyfjaprófi til að það leiddi til refsingar. Þar með var það undir lyfjaeftirlitum að ákvarða fjölda, leiddi það til ósamræmis milli íþróttagreina og landa.

Reglur um missi af lyfjaprófi voru samræmdar og lögbundnar við endurskoðun Alþjóðalyfjareglnanna. Reglurnar frá 2009 fastsetur það sem áður voru tilmæli frá WADA um að þrjú tilfelli af missi af lyfjaprófi og/eða ef íþróttamaður uppfyllir ekki skyldur sínar um skráningu staðsetningarupplýsinga á 18 mánaða tímabili samkvæmt tilmælum viðkomandi lyfjaeftirlits jafngildi brotum á lyfjareglum.

UNESCO sáttmálinn

Þar sem Alþjóðaólympíunefndin er aðili að UNESCO sáttmálanum gegn lyfjamisnotkun í íþróttum munu eingöngu þau lönd þar sem stjórnvöld hafa samþykkt og staðfest UNESCO sáttmálann fá að halda Ólympíuleika. Jafnframt er krafa um að íþróttasamband landsins og landssamband fatlaðra auk lyfjaeftirlits viðkomandi lands uppfylli skilyrði sín gagnvart Alþjóðalyfjareglunum.

Frá og með 1. janúar 2010 munu alþjóðleg sérsambönd og stórmótshaldarar gera allt sem í þeirra valdi stendur til að velja eingöngu þau lönd sem hafa samþykkt og staðfest UNESCO sáttmálann til að halda Heimsmeistaramót. Jafnframt er horft til hvort að íþróttasamband og landssamband fatlaðra auk landslyfjaeftirlitsins uppfylli skilyrði sem sett eru fram í Alþjóðalyfjareglunum.

A:

Nei reglan um algera ábyrð hélt gildi sínu í Alþjóðalyfjareglunum frá 2009.

Alger ábyrgð þýðir að sérhver íþróttamaður ber ábyrgð á öllu því er finnst við greiningu sýnis er hann gefur við lyfjaeftirlit. Einnig felst í því að lög um lyfjamál eru brotin hvenær sem bönnuð efni (eða niðurbrotsefni þeirra) finnast í sýni hvort sem efnin voru tekin af ásetningi eða bárust í líkamann á annan hátt.

Eins og ítrekað hefur verið staðfest af gerðardómi íþróttanna (CAS) tryggir reglan um algera ábyrgð ásamt þeim möguleika að taka tillit til sérstakra aðstæðna jafnvægi milli skilvirks lyfjaeftirlits og rétt hreina íþróttamannsins á sanngjarni málsmeðferð.

A:

Nei. Endurskoðun Alþjóðalyfjareglnanna og árleg endurskoðun bannlista WADA eru tveir aðskildir hlutir.

Bannlistinn er yfirfarinn og uppfærður árlega af WADA eftir árs feril þar sem alþjóðlegir sérfræðingar í vísindum og lyfjaeftirliti koma með tillögur að breytingum á bannlistanum.

A:

Samkvæmt Alþjóðalyfjareglunum (grundvallarskjalið sem samræmir reglur um lyfjaeftirlit í öllum íþróttum), ber WADA að samræma baráttuna gegn lyfjamisnotkun í íþróttum og útvega tæki til að aðstoða undirritunaraðila við að rækja skyldur sínar samkvæmt lyfjareglunum.

Með það að markmiði var ADAMS (The Anti-Doping Administration & Management System) þróað. Er þar um veflægan gagnagrunn að ræða sem einfaldar undirritunaraðilum og íþróttamönnum að uppfylla skyldur sínar. Hægt er að koma til skila upplýsingum um staðsetningar íþróttamanna, lyfjaeftirlit geta pantað próf, rannsóknarstofur geta komið niðurstöðum greiningar til skila og lyfjaeftirlit haldið utan um niðurstöður lyfjaprófa. Kerfið er auðvelt að nota, aðgengilegt á nokkrum tungumálum, kostar undirritunaraðila ekkert, eykur skilvirkni og árangur í baráttunni gegn lyfjamisnotkun í íþróttum.

A:

ADAMS var fyrst tekinn í notkun um mitt ár 2005. Síðan þá hefur kerfið verið kynnt og tekið í notkun af fjölmörgum lyfjaeftirlitum og rannsóknarstofum auk þess að vera notaður af umtalverðum fjölda íþróttamanna um allan heim.

A:

ADAMS hefur fjögur megin notkunarsvið sem endurspegla áherslur í baráttunni gegn lyfjamisnotkun í íþróttum:

Staðsetningarupplýsingar

Það að um vefkerfi er að ræða gefur íþróttamönnum möguleika á að skila inn staðsetningarupplýsingum hvar sem er; þeir sem ekki hafa aðgang að interneti geta valið sér fulltrúa, t.a.m. landslyfjaeftirlit, sem skilað getur upplýsingum í kerfið fyrir þeirra hönd.

Uppsetning kerfisins gefur einnig hafsmunaaðilum möguleika á að miðla staðsetningarupplýsingum nokkuð sem er lykilatriði er kemur að því nýta sem best upplýsingar til að skipuleggja lyfjapróf án fyrirvara utan keppni. Íþróttamenn geta einnig uppfært skráningu sína í kerfið með sms skilaboðum.

Upplýsingamiðlun

Upplýsingamiðlun fer fram þar sem gögn eru vistuð, ekki síst rannsóknarniðurstöður. Samþykktar undanþágur frá bannlista (TUE) og brot á lyfjareglum. Það gefur möguleika á miðlun upplýsinga milli þar til bærra aðila og tryggja eins mikið gegnsæi og mögulegt er.

Upplýsingar um lyfjapróf

Lyfjaprófsgagnagrunnur ADAMS er mikilvægt verkfæri fyrir lyfjaeftirlit þegar þau skipuleggja próf sín, bæði í og utan keppni. Notendur geta nýtt ADAMS til að skipuleggja, samræma, panta próf og hafa umsjón með niðurstöðum. Samræming prófa með ADAMS kemur í veg fyrir skörun prófa.

Umsjón með undanþágubeiðnum

ADAMS býður uppá utanumhald um undanþágubeiðnir auk tilkynninga til þeirra er málinu tengjast.

A:

Í október 2009 var ADAMS notaður af um það bil 123.000 íþróttamönnum um heim allan.

ADAMS hefur verið tekinn í notkun af um 60 alþjóðlegum sérsamböndum, yfir 40 landslyfjaeftirlitum og öllum 35 vottuðu rannsóknarstofunum. Áfram bætist við hópinn og þjálfun þeirra er nota kerfið.

Þess fyrir utan hefur fjöldi stórmótshaldara, þ.á.m. íþróttasamband Ameríku, ólympíuráð Asíu og Alþjóða íþróttasamtök fatlaðra hafa aðlagað kerfið og nýta til að halda utan um gögn er tengjast lyfjaprófum í keppni á þeirra viðburðum.

Tölfræðin sýnir að um 100.000 íþróttamenn hafa verið skráðir í grunninn.

Þrátt fyrir að lyfjaeftirlit séu ekki skuldbundin til að nota ADAMS mælir WADA sterklega með því. ADAMS gefur lyfjaeftirlitum möguleika á að samræma aðgerðir sínar og auðveldar þeim að uppfylla kröfur þær er settar eru fram í Alþjóðalyfjareglunum á öruggan, hagkvæman og vinnusparandi máta.

A:

Íþróttamenn geta á einfaldan hátt komið upplýsingum um staðsetningar sínar til skila. Íþróttamenn fá þjálfun frá alþjóðlegu sérsambandi sínu eða lyfjaeftirliti viðkomandi lands, þeir aðilar fá hins vegar sína þjálfun frá WADA. Þess utan er hægt að nálgast ýmislegt ítarefni frá WADA (t.d. handbækur).

Íþróttamenn geta uppfært upplýsingar um sig hvenær sem er, m.a. með því að senda tölvupóst eða sms skilaboð á viðkomandi lyfjaeftirlit.

Samkvæmt alþjóðlegum staðli um lyfjapróf sem tók gildi þann 1. janúar 2009 ber takmörkuðum fjölda afreksíþróttafólks í skráðum lyfjaprófunarhópi alþjóðlegs sérsambands eða landslyfjaeftirlits að tilgreina eina klukkustund á dag (á milli kl. 6 að morgni og 23 að kvöldi) sem hentar sérstaklega vel til lyfjaprófunar. Séu þeir ekki á þeim stað sem þeir gáfu upp þessa tilteknu klukkustund eiga íþróttamennirnir á hættu að fá skráðan missi af lyfjaprófi.

Þess fyrir utan ber þeim að gefa upp reglulegar athafnir svo hægt sé að ganga að þeim vísum fyrir lyfjapróf. Slíkar upplýsingar þurfa ekki að ná yfir allar 24 stundir sólarhringsins, einungis að segja til um reglubundnar og endurteknar athafnir, t.d.:



Aðsetur (heimilisfang)
Morgunæfing (heimilisfang)
14:00 – 15:00: æfing (hentar vel til prófunar).

A:

Já. Samkvæmt alþjóðlegum staðli um lyfjapróf gildir sú regla fyrir lið að staðsetningarupplýsingum einstaklinga getur verið skilað fyrir hópinn í heild sinni af fulltrúa liðsins.

Í ADAMS er eining fyrir liðsíþróttir sem gerir lyfjaeftirlitum kleift að útbúa reglu fyrir fulltrúa liða. Slíkur fulltrúi liðs getur þá skráð upplýsingar fyrir hönd einstaklings í skráðum lyfjaprófunarhóp viðkomandi lyfjaeftirlits sem tekur þátt í verkefnum liðsins með öðrum liðsmönnum.

ADAMS sendir tilkynningu á viðkomandi íþróttamann um að fulltrúi þeirra hafi skráð inn staðsetningarupplýsingar og krefur íþróttamanninn um að hafna eða staðfesta færsluna.

Það er alltaf íþróttamaðurinn sjálfur sem ber upplýsingar á sínum staðsetningarupplýsingum. Af því leiðir að þeir geta ekki firrt sig ábyrgð með því að kenna liði sínu eða fulltrúa þess um ranga eða ónákvæma skráningu staðsetningarupplýsingar. Hvað þá að vera ekki á tilgreindum stað á þeirri klukkustund sem gefin er upp fyrir viðkomandi íþróttamann sem sérstaklega hentug til lyfjaprófunar.

A:

Sé hægt að lyfjaprófa íþróttamenn án fyrirvara utan keppni er það einn öflugasta leiðin til að greina og fyrirbyggja lyfjamisnotkun og er mikilvægur hluti þess að styrkja tiltrú íþróttamanna og almennings á lyfjamisnotkunarlausum íþróttum.

Réttar upplýsingar um staðsetningar er grundvallaratriði þegar kemur að því að tryggja skilvirkni lyfjaeftirlitsáætlana, meginhlutverk slíkra áætlana er að tryggja trúverðugleika íþróttanna og vernda hreina og heiðarlega íþróttamenn. Áralöng reynsla hefur sýnt að einungis lítið brot íþróttamanna hefur rangt við. Jafnframt hefur það sýnt sig að lyfjaeftirlit er einungis skilvirkt (í að greina lyfjamisnotkun og sem forvörn) ef íþróttamenn sem eru í skráðum lyfjaprófunarhópi vita að þeir geta átt von á lyfjaprófum hvenær sem er og viðkomandi lyfjaeftirlit hafi heimild til slíkra prófana.

A:

Það eru tvær meginástæður fyrir miðlun upplýsinga milli lyfjaeftirlita hvort heldur er með ADAMS eða eftir öðrum leiðum.

Í fyrsta lagi er það þannig fyrir flesta afreksíþróttamenn að fleiri en einn aðili hefur heimild til að boða viðkomandi íþróttamann í lyfjapróf (t.d. landslyfjaeftirlit, alþjóðlegt sérsamband, WADA og í einhverjum tilfellum stórmótshaldari). Til að prófin nýtist sem best er mikilvagt að upplýsingar berist milli ólíkra aðila.

Í öðru lagi geta afreksíþróttamenn æft eða keppt um allan heim, er því mjög mikilvægt að upplýsingar um íþróttamanninn séu tiltækar í viðkomandi landi svo hægt sé að skipuleggja lyfjaeftirlit á skilvirkan hátt.

Slík upplýsingamiðlun kemur íþróttamanninum til góða á þann hátt að hún dregur úr líkum á tvíverknaði tengdum lyfjaeftirlitinu. Íþróttamenn fara síður í lyfjapróf með mjög skömmu millibili hjá mismunandi aðilum, ekki þarf að sækja um undanþágu frá bannlista nema til eins aðila - er það allt framför frá fyrri reglum.

A:

ADAMS er settur upp í tveimur gagnaverum og nýttir eru öryggisstaðlar sem bankar nota.

ADAMS er mun öruggari leið til meðhöndlunar persónuupplýsinga en áður þekktist með óöruggum tölvupóst og fax sendingum. Aðgangsstýring ADAMS verndar öryggi og tryggir trúnað um gögn þökk sé ströngustu öryggisstöðlum sem fylgt er.

A:

Íþróttamenn (eða fulltrúar þeirra) geta skráð staðsetningarupplýsingar og hafa aðgang að þeim hvenær sem er.

Þeir geta uppfært upplýsingar um sig og staðsetningarskráningu hvenær sem er. Aðgengi og heimildir eru fyrirfram ákveðnar. Notendur ADAMS, þar með talið notendur sem starfa hjá WADA undirrita stranga samninga um meðhöndlun og trúnað upplýsinga.

Miðlun upplýsinga af einhverju tagi verður að samrýmast grein 14 í Alþjóðalyfjareglunum, sú grein fjallar um trúnað og miðlun upplýsinga. Eingöngu lyfjaeftirlit sem hafa rétt til að prófa íþróttamann fá aðgang að upplýsingum um viðkomandi íþróttamann. Lyfjaeftirlit sem umsjón (custodian) hefur með íþróttamanninum ber ábyrgð á að veita viðkomandi aðgang að kerfinu. Til dæmis ef breska lyfjaeftirlitið stofnar aðgang fyrir breskan íþróttamann fá þeir umsjón með viðkomandi (custodianship) íþróttamanni og þeim upplýsingum sem honum tengjast. Breska lyfjaeftirlitið getur gefið öðrum lyfjaeftirlitum, t.d. í því landi sem hann býr, upplýsingar (t.d. um staðsetningar eða fyrirhuguð próf). Í slíkum tilfellum fær íþróttamaðurinn tilkynningu um hverjir hafa aðgang að upplýsingum sem þeim tengjast. Af augljósum ástæðum fær íþróttamaður ekki aðgang að upplýsingum um skipulag lyfjaprófa fram í tímann.

Notkun ADAMS er háð persónuverndarlögum hvers lands fyrir sig. Í mörgum tilfellum hafa landslyfjaeftirlit haft samband og fengið samþykki áður en ADAMS var tekið í notkun. Að auki er tekið fram í notendaskilmálum og Alþjóðlegum staðli um verndun persónuupplýsinga að landslyfjaeftirlit sem nota ADAMS geta eingöngu gefið öðrum hagsmunaaðilum aðgang að upplýsingum sé það nauðsynlegt til að tryggja skilvirkt lyfjaeftirlit.

Aðgangur að heilsufarsupplýsingum tengdur umsókn um undanþágu af bannlista er bundinn við lyfjaeftirlitsyfirvaldið sem vald hefur til að veita undanþáguna auk WADA. Alþjóðlegur staðall fyrir veitingu undanþágna setur strangar reglur um hver innan þessara samtaka hafi aðgang að gögnunum. Undanþágum sem hafnað er eða samþykktar fylgja takmarkaðar upplýsingar (persónuupplýsingar, virkt efni).

Sýni sem rannsóknarstofur greina eru ekki persónugreinanleg. Eingöngu lyfjaeftirlitið sem ber ábyrgð á lyfjaprófinu, viðkomandi alþjóðasamband og WADA hefur aðgang að niðurstöðum lyfjaprófsins.

A:

Í ADAMS gefur íþróttamönnum greinilega til kynna hver hefur aðgang að upplýsingum þeim tengdum.

Íþróttamönnum er tilkynnt um allar breytingar á aðgangi. Jafnframt er íþróttamanninum leiðbeint um hvernig á að nálgast upplýsingarnar. T.d. í notendaleiðbeiningum, mögulegt er að fá sögu upplýsinga í kerfinu og yfirlit yfir þá aðila sem aðgang hafa fengið að gögnunum.

A:

Í samræmi við Alþjóðalyfjareglurnar er hámarks tími sem upplýsingar eru aðgengilegar í ADAMS átta ár.

Í þeim tilfellum sem það á við er fresturinn skemmri (t.d. 18 mánuðir fyrir staðsetningarupplýsingar, í því tilfelli getur hvaða samsetning af þremur missum af lyfjaprófi og/eða skilum á staðsetningarupplýsingum á 18 mánaða tímabili haft í för með sér kæru lyfjaeftirlits fyrir viðeigandi dómstól). Þar af leiðir að ADAMS gæti eytt sjálfkrafa einhverjum upplýsingum að skemmri tíma liðnum.

WADA er einnig með í skoðun leiðbeiningar um vörslu upplýsinga.

A:

- Formoterol bætt við sem undantekningu um beta-2 agonista

Ein helsta breytingin á bannlista ársins 2012 er að nú hefur formoterol verið bætt við sem beta-2 virkt efni sem leyfilegt er að taka sem innöndunarlyf í ákveðnum skömmtum.

Með því er tekið mið af nýlegum rannsóknum og athugasemdum sem komið hafa fram frá hagsmunaaðilum - formoterol sem innöndunarlyf í skömmtum sem eru innan ákveðinna marka er leyft.

Samkvæmt bannlistanum eru beta-2 agonistar bannaðir. Undantekningin er salbutamol (að hámarki 1600 míkrógrömm á sólarhring), salmeterol í innöndunarlyfjum og nú formoterol (að hámarki 36 míkrógrömm á sólarhring).

Beta-2 agonista munu áfram verða ofarlega á borði vísindamanna WADA til að tryggja að stórir skammtar teknir með það að markmiði að skapa samkeppnisforskot verði bannaðir. Hins vegar að meðhöndlun astmaveikra íþróttamanna geti gengið hindrunarlaust.

- Nikótín á athugunarlista

Í því augnamiði að greina mögulega misnotkun hefur nokótín verið sett á athugunarlista WADA.

Það er EKKI markmið WADA að hafa uppi á reykingafólki, frekar að skoða áhrif nikótíns á frammistöðu.

Nikótín er eitt nokkurra örvandi efna sem bætt er á eftirlitslistann, ásamt fíkniefnunum hydrocodon og tramadol. Einnig er fylgst með notkun glucokortastera utan keppni.

Samkvæmt grein 4.5 í Alþjóðalyfjareglunum hefur WADA vald til að koma á fót eftirlitskerfi til að fylgjast með efnum sem ekki eru á bannlista. Tilgangurinn er að greina möguleg mynstur í notkun og mögulega misnotkun.

- Alkóhól og beta blokkarar

Að ósk alþjóða keilusambandsins (Federation Internationale des Quilleurs, FIQ), er alkóhól ekki lengur bannað í keppni (níu-og tíu keilum).

Eftir umræður milli WADA og viðkomandi alþjóðasambanda er ekki lengur bannað að nota beta-blokkara í keppni í sleðabruni (bobsleigh og skeleton), krullu, nútíma fimmtarþraut, mótorhjólaíþróttum, siglingum og fjölbragðaglímu.

- Ósamþykkt efni

Kaflinn fyrir ósamþykkt efni -S0- hefur verið færður undir kaflann um bönnuð efni til að gera ljóst að bannaðar aðferðir eru ekki innifaldar.

Jafnframt hefur orðalagi verið breytt og fleiri dæmi nefnd um efni sem gætu tilheyrt flokknum.

Efni tilheyra einvörðungu S0 flokkist þau ekki í neinum af öðrum köflum bannlistans. Efni sem tilheyra S0 flokknum eru flokkuð sem sérstaklega tilgreind efni.

A:

Clenbuterol er bannað efni og það eru engin viðmið um að neyta megi efnisins innan tiltekinna marka án þess að það sé refsivert

Sem stendur, samkvæmt áliti sérfræðinga, eru engin áform um að koma á viðmiðunargildum fyrir notkun clenbuterol.

Það er mögulegt að við ákveðnar aðstæður greinist clenbuterol í litlu magni sem afleiðing mengunar í matvælum. Hins vegar er hvert tilfelli einstakt og taka þarf allar ástæður og aðstæður með í reikninginn.

Samkvæmt alþjóðalyfjareglunum er gert ráð fyrir því að íþróttamaður geti við úrvinnslu niðurstaðna gefið sínar skýringar á hvernig annað efni komst í líkama sinn.

WADA vinnur náið með tilteknum löndum, alþjóðasamböndum og framkvæmdaaðilum stórmóta við að draga úr líkum á mengun úr matvælum með því að fylgjast náið með gæðum kjöts á hótelum og veitingastöðum. Viðfangsefnið er á ábyrgð yfirvalda en ekki WADA.

A:

Staðan með koffein er óbreitt. Koffein var fjarlægt af bannlista árið 2004. Notkun þess í íþróttum er ekki bönnuð. The status of caffeine has not changed from last year. Caffeine was removed from the Prohibited List in 2004. Its use in sport is not prohibited.

Að mati sérfræðinga er koffein það víða til staðar í matvælum og drykkjum að væri það bannað yfir tilteknum þröskulgildum yki það hættuna á að refsa íþróttamönnum vegna inntöku efnisins úr matvælum á félagslegum grunni. Þess utan er niðurbrotshraði koffeins mjög einstaklingsbundinn.

Koffein er á athugunarlista WADA. Í því er fólgið að efnið er ekki bannað en fylgst er með notkuninni til að kanna möguleg mynstur misnotkunar.

Eftirlit með efninu 2010 og 2011 sýndi ekki fram á mögulega misnotkun efnisins í íþróttum, hins vegar varð vart við umtalsverða aukningu notkunar.

A:

Staðan er óbreytt með það notkun actovegin er ekki bönnuð í íþróttum samkvæmt bannlista WADA nema það sé gefið í æð.
Inngjöf efna eða innspýting er bönnuð samkvæmt lið M2 (fölsun sýna með efna- eða eðlisfræðilegum aðferðum) í bannlista WADA.

Inngjöf er leyfð ef efnið sem gefið er er ekki á bannlista WADA, gefið magn er ekki umfram 50ml og efnið er ekki gefið með minna en 6 klst millibili.

Actovegin inniheldur ekki blóðeindir sem aukið geta súrefnisburðargetu. Efnið hefur verið prófað af lyfjaeftirlits- rannsóknarstofum og reyndist ekki innihalda vaxtarhormón eða önnur bönnuð hormón.

Samt sem áður er WADA upplýst um mögulega notkun efnisins jafnvel samhliða inntöku annarra bannaðra efna. WADA mun því áfram fylgjast vel með notkun actovegin.

A:

Sérstaklega tilgreint efni er efni sem gefur möguleika á, að ákveðnum skilyrðum uppfylltum, vægari refsingu en tveggja ára banni greinist það í sýni íþróttamanns.

Tilgangurinn er að gefa dómstólum möguleika til að vera sveigjanlegir í úrskurði sínum í þeim tilfellum þar sem að efni hafa komist í líkama íþróttamanns án ásetnings.

Sérstaklega tilgreind efni eru ekki endilega hættuminni í tengslum við lyfjamisnotkun en önnur bönnuð efni, þaðan af síður leysa þau íþróttamenn frá reglunni um algera ábyrgð á öllum þeim efnum er finnast í líkama íþróttamannsins.

Hins vegar eru meiri líkur til að hægt sé að útskýra að þau finnist í líkama íþróttamannsins með öðru en ásetningi um lyfjamisnotkun í íþróttum - eins og lýst er í kafla 10,4 í Alþjóðalyfjareglunum.

Slíkar útskýringar eru einfaldlega ekki trúverðugar gagnvart nokkrum efnum - s.s. sterum og vaxtarhormónum - og eru þar af leiðandi ekki sérstaklega tilgreind.

A:

Hægt er að kaupa lyf á tvenna vegu: Annaðhvort með ávísun frá lækni eða beint úr apóteki.

Þurfir þú einhverntíman á lyfseðli að halda þarft þú að benda lækni þínum á að þú sért íþróttamaður sem undirgangist skyldur vegna lyfjaeftirlits. Lækninum ber að ganga úr skugga um að lyfin sem hann ávísar þér innihaldi ekki efni af bannlista. Sé læknirinn ekki hæfur til að skera úr um það ættirðu að leita ráða hjá lyfjaeftirliti ÍSÍ eða annan hæfan fagaðila.

Ef þú þarft á lyfjum að halda sem ekki eru lyfseðilskyld er sterklega mælt með að þú leitir ráða hjá lyfjaeftirliti ÍSÍ eða sýnir starfsfólki apóteksins bannlistann svo hægt sé að ganga úr skugga um að lyfið sem þú hyggst kaupa innihaldi ekki efni af bannlista.

Annað sem hafa þarf í huga við val á lyfjum er að nota eingöngu það sem mælt var með. Í einhverjum tilfellum geta verið margar útgáfur af sambærilegu lyfi (veldur ekki syfju, hraður bati, sterkara, lengri virkni) og með ólíkum innihaldsefnum hvert fyrir sig, í þeim tilfellum getur verið raunverulega hætta á að sum lyfjanna innihaldi efni af bannlista meðan önnur gera það ekki.

Gildandi bannlista má alltaf finna á heimasíðu WADA og www.lyfjaeftirlit.is. Venjan er sú að bannlisti komandi árs er gefinn út í október og tekur hann svo gildi fyrsta janúar komandi ár.

A:

Alþjóðalyfjareglurnar viðurkenna rétt íþróttamanna til bestu mögulegu meðhöndlunar sjúkdóma. Þurfir þú á lyfjum að halda ættirðu að hafa samband við alþjóðasérsambandið þitt eða lyfjaeftirlit ÍSÍ til að fræðast um þær kröfur sem gerðar eru til umsókna um undanþágu frá bannlista. Frekari upplýsingar er að finna í kaflanum um rannsóknir og lyfjagjöf.

Áður en sótt er um undanþágu frá bannlista ættirðu að ráðfæra þig við lækninn þinn til að kanna hvort önnur meðhöndlun sé tiltæk sem ekki felur í sér notkun lyfja sem innihalda efni eða aðferðir af bannlista. Sé slíkur meðferðarkostur til staðar er líklegast að umsókn þinni verði hafnað, getur það tafið fyrir öllu ferlinu þar á meðal bata.

A:

Í undantekningartilfellum þegar alvarleg bráðatilfelli sem krefjast tafarlausrar meðhöndlunar með lyfjum sem innihalda efni af bannlista, ber að sækja um undanþágu svo fljótt sem auðið er.

Slík tilfelli eru afar sjaldgæf og undanþágur eingöngu veittar í neyðartilfellum eftir nákvæma athugun.

A:

Hversu lengi líkaminn er að losa sig við efni úr líkamanum fer eftir nokkrum ólíkum þáttum t.a.m. eiginleikum efnisins og skammtastærð, efnaskiptahraða einstaklingsins, íkomuleið. Þess utan hefur inntaka vökva, samspil við önnur innihaldsefni lyfsins eða annars sem tekið er inn áhrif á heildartímann. Í stuttu máli er engin þumalfingursregla um útskilnað efna úr líkamanum en það getur verið allt frá fáeinum klukkustundum upp í nokkra mánuði.

Mikilvægt er að hafa í huga að þú sem íþróttamaður getur átt von á lyfjaprófum utan keppni hvenær sem er. Þannig að þó þú eigir ekki að keppa á næstu dögum gætir þú verið boðaður í lyfjapróf fyrr.

A:

Lyf eru vanalega markaðssett undir ólíkum nöfnum í mismunandi löndum, einnig kemur fyrir að lyf með sama heiti hafi ólík innihaldsefni eftir löndum. Er það til að uppfylla lagaskilyrði í viðkomandi landi. Getur því lyf verið öruggt í einu landi með hliðsjón af því að þau innihaldi ekki efni af bannlista meðan að lyf selt með sama heiti í öðru landi gæti innihaldið efni af bannlista.

Áður en inntaka lyfja sem keypt eru erlendis er hafin ættirðu að leita ráða hjá lækni þínum, viðkomandi landslyfjaeftirliti eða lyfjaeftirliti ÍSÍ til að ganga úr skugga um að lyfið innihaldi ekki efni af bannlista. Einnig er mögulegt að taka bannlistann með sér í apótek og biðja lyfjafræðing um að ganga úr skugga um að lyfið innihaldi ekki efni af bannlistanum.

Ein leið til að koma í veg fyrir slíkar aðstæður er að koma sér upp ,,ferðasetti" smáir skammtar af lyfjum að heiman sem þú veist að eru örugg og þú gætir þurft á að halda á ferðalögum (t.d. verkja og hitastillandi lyf, ofnæmislyf, flensulyf, magaverk, sýkingar ofl.). Áður en ferðast er með lyf út eða heim aftur er skynsamlegt að kanna þær reglur sem gilda um hvort megi koma með slík efni með sér til viðkomandi lands.

A:

Já tvímælalaust. Hægt er að taka bönnuð efni inn í mismunandi formum og útgáfum. T.d. með snertingu við húð (krem og salvar), við innöndun (gufur eða úði), með snertingu við slímhimnu (t.d. augn- eða eyrnadropar).

Öll lyf sem líkaminn kemst í snertingu við munu að öllum líkindum berast í blóðrásina og skila tilætluðum árangri (minnka bólgur, vinna á sýkingum og deyfa sársauka), að því loknu berast þau til nýrnanna og þaðan er þeim skilað út með þvagi.

A:

Eins og gagnvart fæðubótarefnum er staðan víða þannig að hómópata vörur, náttúrulyf og aðrar óhefðbundnar lækningavörur lúta ekki sömu gæðakröfum og önnur lyf. Því geta ófullnægjandi merkingar, slakt gæðaeftirlit við framleiðslu og mengun orsakað að efni af bannlista finnast í vörunni án þess að kaupanda sé það ljóst.

Í hómópatavörum er oftar en ekki lágur styrkur virkra efna, hins vegar er sjaldnast tilgreint virka efni varanna frekar uppruni þeirra (nafn plöntu eða dýra sem lyfið er unnið úr). Því getur reynst þrautin þyngri að átta sig á hvort efni af bannlista séu í vörunum.

Að auki þurfa íþróttamenn að vera á varðbergi gagnvart heimagerðum náttúruvörum sem eiga sér langa hefð. Í mörgum slíkum samsuðum eru plöntur sem jafnvel geta innihaldið efni af bannlista. Mundu að samkvæmt reglunni um algera ábyrgð skiptir ekki máli á hvaða hátt bannaða efnið komst í líkamann. Íþróttamenn bera fulla ábyrgð á öllum þeim efnum sem greinast í líkama þeirra.

A:

Samkvæmt grundvallarreglunni um algera ábyrgð samkvæmt lyfjareglum er íþróttamaður alltaf ábyrgð á öllu því er í líkamann fer. Hvort heldur einhver annar ráðlagði inntökuna, ávísuð eða jafnvel gefin eða framkvæmd af einhverjum öðrum. Greinist efni af bannlista í sýni íþróttamanns hefur það í för með sér ógildingu árangurs og mögulega refsingu eða útilokun frá keppni.

A:

Ef halda ætti upplýsingum um öll lyf og efni sem lyfjaiðnaðurinn framleiðir uppfærðum og bera þau saman við bannlista WADA krefðist það gríðarlegrar vinnu og mannafla sem ekki eru sem stendur a.m.k. fyrir hendi hjá WADA.

Allnokkuð er um efni sem nýst geta í þessu samhengi. Læknar og lyfjafræðingar víða um heim hafa aðgang að listum sem tilgreina hvort tiltekin lyf séu leyfð eða ekki í íþróttum, þeir listar eru uppfærðir mánaðar eða árlega.

Einhver landslyfjaeftirlit bjóða uppá aðstoð við að skera úr um hvort íþróttafólki sé óhætt að nota tiltekin lyf. Getur það t.d. verið listi yfir lyf sem óhætt er að nota við tilteknum kvillum, fyrirspurnarlína eða netfang, jafnvel gagnagrunnur um leyfð lyf og efni.

A:

WADA skoðar möguleikann á því að koma á samstarfi við lyfjaframleiðendur svo heilbrigðisstarfsfólk sem ávísar lyfjum geti fyrirhafnarlítið gengið úr skugga um hvort lyfin sem ávísa á innihaldi efni af bannlista WADA.

WADA er einnig að kanna möguleikann á alþjóðlegum lyfjalista þar sem lyf seld um allan heim væru og auðsýnilegt væri hvort þau innihaldi efni af bannlista eða ekki. Slíkur lyfjalisti myndi einfalda íþróttamönnum að nálgast réttar og greinargóðar upplýsingar um lyf óháð því hvar þeir búa eða kaupa efnin.

A:

Erythropoietin (EPO) er peptíð hormón sem líkaminn framleiðir. EPO kemur úr nýrunum og hefur áhrif á beinmerginn með því að örva framleiðslu rauðra blóðkorna.

Aukning í framleiðslu rauðra blóðkorna eykur möguleika blóðsins á að flytja súrefni til vöðva líkamans.

A:

EPO hefur mjög jákvæð áhrif á sjúklinga sem þjást af blóðleysi vegna nýrnasjúkdóma. Hins vegar getur misnotkun efnisins til að ná samkeppnisforskoti hjá heilbrigðum íþróttamönnum haft í för með sér hættu á neikvæðum líkamlegum afleiðingum. Það er vel þekkt að EPO, sem gerir blóðið þykkara, getur haft í för með sér aukna áhættu á hættulegum sjúkdómum s.s. hjartveiki, hjartaslagi og blóðtappa.

A:

EPO hefur verið bannað frá upphafi tíunda áratugar síðustu aldar!

A:

Greiningaraðferð til að mæla EPO var fyrst tekin í notkun á Ólympíuleikunum í Sydney 2000. Aðferðin sem fékk samþykki Alþjóðaólympíunefndarinnar byggði samanburði blóð og þvagsýna. Fyrst var blóðsýni skoðað, því næst var þvagsýni notað til að staðfesta mögulega notkun EPO.

Í júní árið 2003 samþykkti framkvæmdastjórn WADA niðurstöðu óháðrar rannsóknarnefndar sem staðfesti að hægt sé að greina EPO (recombinent EPO) með óyggjandi hætti í þvagi. Skýrslan sem hagsmunaaðilar fóru framá að væri útbúin lagði mat á áreiðanleika þvag og blóðsýna við greiningu EPO. Niðurstaðan var sú að greining þvagsýna væri eini vísindalegi möguleikinn til að staðfesta beint inntöku EPO. Skýrslan mælti með af nokkrum ástæðum að taka bæði blóð- og þvagsýni til að greina EPO, helstu ástæður voru fjárhagslegar þar sem hægt er að skanna blóðið áður en að þvagsýnagjöf kemur. Nokkur alþjóðleg íþróttasamtök nota bæði blóð og þvagsýni tl að greina EPO. Fyrir skemmstu hefur greining blóðsýna verið bætt svo hægt sé að finna nýja rauðkornamyndunarhvata (erythropoiesis).

A:

Greiningaraðferð EPO er gild og áreiðanleg.

Aðferðin hefur staðist ítarlegar vísindalegar athuganir og hefur verið notuð með góðum árangri árum saman í vottuðum rannsóknarstofum um allan heim. Aðferðin er vel þekkt og hefur hlotið víðtækt samþykki í vísindaheiminum eins og sjá má á fjölda útgefinna greina í alþjóðlegum vísindatímaritum.

Jafnframt má benda á að í öllum þeim málum sem tengjast EPO og lögð hafa verið fyrir CAS hafa þeir viðurkennt þá aðferð sem notuð er. Auk þess ítrekaði nefnd á vegum WADA sem hefur með rannsóknarstofur að gera stuðning við aðferðina á fundi sínum í september 2005.

A:

Íhaldssama nálgunin sem var við lýði í upphafi þróunar greiningaraðferða hafði í för með sér að fjöldi íþróttamanna sem misnotuðu EPO sluppu án þess að upp kæmist um þá.

Í samræmi við faglegri vinnubrögð í lyfjaeftirliti meðal íþróttamanna er stöðugt í gangi vinna við að betrumbæta næmni aðferðanna til að greina lyfjamisnotkun og túlkun rannsóknarniðurstaðna. Í tilfelli EPO, er það samdóma álit sérfræðinga að kynna nýjar aðferðir eftir því sem þær eru þróaðar til að greina enn betur úr niðurstöðum EPO prófa.

A:

WADA er upplýst um þróun nýrra gerða EPO og efna með sambærilega efnafræðilega byggingu og aukin viðskipti með þau. Fjöldi þessara EPO efna er þekktur og greinanlegur með þeirri tækni sem nú er til staðar.

WADA fylgist stöðugt með þróun aðferða og efna sem misnotuð eru í íþróttum með það að markmiði að þróa greiningaraðferðir til að upplýsa misnotkun. Meðal annars á WADA í nánu samstarfi við lyfjaframleiðendur sem innsýn hafa í þróun slíkra efna. Unnið er að þróun greiningaraðferða fyrir EPO sem bætast við þau próf sem nú eru þekkt og auka líkur á greiningu raðbrigða EPO (recombinant) í sýnum íþróttamanna. Mikilvægt er að hafa í huga að sýni eru geymd og hægt er að greina þau aftur ef nýjar greiningaraðferðir líta dagsins ljós (samkvæmt Alþjóðalyfjareglunum má geyma þvagsýni í 8. ár).

Sem liður í því að þróa aðferðir til að greina frávik í blóðgildum hefur WADA þróað í samstarfi við aðra aðila svokallað ,,líffræðilegt vegabréf" (biological passport) sem byggir á viðvarandi eftirliti með blóðgildum einstöku íþróttamanna. Markmiðið með aðferðinni, sem bætist við þær hefðbundnu aðferðir sem hingað til hafa verið þekktar, er að greina óeðlilegar breytingar í líffræðilegum gildum sem gefið geta til kynna lyfjamisnotkun í íþróttum.

A:

hGH (Human growth hormone, hGH) er hormón sem framleitt er í líkamanum. Frumur í framanverðum heiladingli sjá um að framleiða og seyta hormóninu.

hGH hefur margvísleg áhrif á efnaskipti frumna og er nauðsynlegur fyrir vöxt beina.

Helsta hlutverk hGH í vexti líkamans er að örva lifrina og aðra vefi til að seyta insúlín-líkum vaxtarþáttum (IGF-1). IGF-1 örvar framleiðslu brjóskfrumna sem hefur í för með sér vöxt beina og stækkun auk þess að stuðla að vexti vöðva og líffæra.

hGH er bannað í og utan keppni samkvæmt bannlista WADA um efni og aðferðir.

A:

Literature and research have shown in particular that hGH has an ergogenic and anabolic impact, and that it enhances the anabolic power of steroids.

A:

Commonly reported side effects for hGH abuse are: diabetes in prone individuals; worsening of cardiovascular diseases; muscle, joint and bone pain; hypertension and cardiac deficiency; abnormal growth of organs; accelerated osteoarthritis.

In untreated acromegalic individuals (known for pathological over-production of hGH), many of the symptoms described above are observed and life expectancy is known to be significantly reduced.

Because of the role that hGH plays in stimulating IGF-1 secretion, excessive use of hGH may also lead to metabolic dysfunction, including glucose intolerance and other side effects associated with excess levels of IGF-1.

A:

Á Ólympíuleikunum í Atlanta 2004 var í fyrsta skipti greint fyrir hGH, prófið sem um ræðir greinir hGH í blóði.

A:

Prófið sem nú er notað, er byggir á ónæmisprófum, er öflugt og áreiðanlegt.

Annað próf sem byggir á rannsóknum á blóði er í lokaprófunarferli. Með nýja prófinu sem nýtt verður með því prófi sem til er fyrir verður hægt að lengja greiningartíma á hGH misnotkun. Prófið, sem þróað hefur verið með fjárhagslegum stuðningi frá WADA, byggir á lífvísum.

Hugmyndin á bakvið og þróun prófanna fyrir hGH hefur verið yfirfarin á skipulagðan hátt af alþjóðlega viðurkenndum og sjálfstæðum aðilum á sérsviðum svo sem hGH, innkirtlafræði, ónæmisfræði, efnafræði, lyfjafræði, rannsóknarstofum, lyfjaeftirliti o.s.frv. og birt í alþjóðlegum vísindatímaritum.

Frumkvæði að rannsóknunum tók Alþjóðaólympíunefndin (IOC) og Evrópusambandið. Þegar WADA var stofnað seint á árinu 1999 bar það rannsóknirnar áfram og varð hluti af vísindaáætlun WADA frá 2001.

A:

Núverandi próf er byggt á blóðskimun og var upprunalega þróuð og tekin í notkun að hluta fyrir nokkrar af rannsóknarstofunum sem vottun hafa frá WADA.

Mótefnin sem notuð eru í því prófi sem nú er notað voru upphaflega framleidd á rannsóknarstofu. Það sem einkennir framleiðslu í slíku umhverfi er að hún er í litlu magni.

Umfangsmeiri framleiðsla á mótefninu var forsenda fyrir víðtækari innleiðingu hGH prófs.

Barátta WADA til að auka framleiðslu á mótefninu sem notað er við hGH greiningu seinkaði við yfirtöku á fyrirtæki sem framleitt hafði mótefnið árið 2006 og ákvörðun fyrirtækisins um að slíta samstarfi við WADA. Í framhaldinu fann WADA nýjan samstarfsaðila sem tekið gat að sér umfangsmikla framleiðslu á mótefni notuðu við hGH greiningu.

A:

Trútt stefnu sinni mun WADA ekki gefa út hvenær tilteknar greiningaraðferðir verði teknar í notkun.

Almennt séð líður skammur tími frá þróun greiningaraðferða þar til þær hafa verið teknar í notkun af vottuðum rannsóknarstofum WADA.

Þess utan þarf WADA að ganga úr skugga um að nýjar greiningaraðferðir standist vísinda- og lögfræðilegar kröfur.

A:

Já. Auk fjölda mála þar sem sakborningar hafa haft efnið undir höndum tilkynnti breska lyfjaeftirlitið í febrúar 2010 um fyrsta málið sem lokið var eftir greiningu á hGH í sýni. Í september 2010 tilkynnti kanadíska lyfjaeftirlitið um fyrsta málið í norður-Ameríku þar sem hGH greindist í sýni íþróttamanns.

Tilkynning frá breska lyfjaeftirlitinu http://www.ukad.org.uk/news/newton-gets-two-years-for-world-first-hgh-finding

Tilkynning frá WADA vegna sama máls http://www.wada-ama.org/en/News-Center/Articles/WADA-Statement-on-First-Worldwide-Human-Growth-Hormone-Case/

Tilkynning frá kanadíska lyfjaeftirlitinu http://www.cces.ca/en/news-137-cces-announces-four-anti-doping-rule-violations

A:

Próf til að greina hGH var tekið í notkun í Aþenu 2004. Mikill meirihluti prófa þar sem greint hefur verið fyrir hGH er tekinn í keppni (WADA skipuleggur ekki lyfjapróf meðal íþróttamanna). Þar sem hGH er oftar en ekki tekið utan keppni eru mestar líkur til að próf tekin án fyrirvara utan keppni skili mestum árangri.

Þess fyrir utan hafa kröfur um sönnunarbyrði í málum er snúa að meintri notkun hGH verið ríkar.

Betri lyfjaprófunaráætlanir og markvissari prófun lyfjaeftirlita auk bættrar tækni og aukinnar nákvæmni við greiningu hGH ætti að auðvelda eftirlit með misnotkun á efninu.

A:

Samkvæmt áliti flestra af færustu sérfræðingum heims er blóðgreining best til þess fallin að greina hGH.

hGH í þvagi er í örlitlum skömmtum (innanvið 1% þess sem er í blóði).

WADA er í samstarfi við vísindamenn sem leita leiða til að þróa greiningaraðferð sem byggir á greiningu hGH úr þvagsýnum.

A:

Að frysta blóð (blóðvökva eða sermi) er vísindalega samþykkt lausn sem gerir mögulegt að geyma blóð svo hægt sé að greina þau síðar.

Rannsóknir sýna að hGH varðveitist mjög vel í frosnum blóðvökva eða sermi.

WADA hvetur lyfjaeftirlit og rannsóknaraðila til að geyma blóðsýni þar sem það á við.

Það að geyma sýni svo hægt sé að greina þau síðar hefur mikinn fælingarmátt.

Alþjóðalyfjareglurnar gefa heimild til að gefa út ákæru vegna lyfjamisnotkunarmála allt að átta árum eftir að brot var framið.

A:

Íþróttamenn geta, eins og annað fólk, átt við sjúkdóma að stríða sem krefjast inntöku ákveðinna lyfja. Innihaldi lyfið efni af bannlista getur íþróttamaður sótt um undanþágu til notkunar þess.

A:

Þau eru:

Að taki íþróttamaðurinn ekki lyfin hefði sjúkdómurinn umtalsverð áhrif á heilsu íþróttamannsins
Notkun efnisins hafi ekki umtalsverð árangursbætandi áhrif, og
að ekki finnist annað lyf við sama sjúkdómi sem ekki inniheldur efni af bannlista.

A:

Eitt af fylgiskjölum Alþjóðalyfjareglnanna er alþjóðlegur staðall fyrir veitingu undanþágna. Samkvæmt staðlinum ber öllum alþjóðlegum sérsamböndum og landslyfjaeftirlitum að setja upp kerfi þar sem íþróttamenn sem nota þurfa efni eða aðferð af bannlista geta sótt um undanþágu. Undanþáguna ber að fara yfir af fólki með viðeigandi sérþekkingu í svokallaðri undanþágunefnd. Alþjóðasamböndin og landslyfjaeftirlitin bera ábyrgð á veitingu eða höfnun undanþágubeiðna, stutt sérfræðiáliti frá viðkomandi undanþágunefnd.

A:

Takir þú þátt í alþjóðlegum mótum þar sem undanþágu er krafist frá alþjóðasambandi þínu ber þér að sækja um undanþágu til þeirra. Keppir þú eingöngu á mótum í þínu heimalandi þarf að sækja um undanþáguna til lyfjaeftirlitsins í þínu landi.

Íþróttamenn eiga ekki að þurfa að sækja um undanþágu til fleiri en eins aðila.

WADA tekur ekki við undanþágubeiðnum frá íþróttamönnum.

Sérstakar reglur um undanþágubeiðnir geta gilt um stórmót.

Takir þú þátt á stórmóti er ráðlegt að spyrjast fyrir hjá alþjóðasambandi þínu eða lyfjaeftirlitinu í þínu landi hvort einhverjar sérstakar reglur gildi um undanþágur í tengslum við viðkomandi mót. Slík stórmót eru til dæmis þau sem alþjóleg fjölgreinasamtök, hvort heldur þau eru heims-, heimshluta, álfu eða landssvæðisskipt, standa fyrir (t.d. IOC, IPC, FISU).

A:

Hlutverk WADA gagnvart beiðnum um undanþágur er tvíþætt. Í fyrsta lagi hefur undanþágunefnd WADA heimildir til að yfirfara allar útgefnar undanþágur alþjóðlegra sérsambanda og landslyfjaeftirlita. Í kjölfarið hefur undanþágunefndin heimild til að hafna öllum ákvörðunum sem þeir aðilar hafa tekið um undanþágubeiðnirnar. Í öðru lagi geta íþróttamenn sem er hafnað um beiðni um undanþágu leitað til WADA og beðið þá um að fara yfir ákvörðun viðkomandi aðila. Komist WADA að því að alþjóðlegum staðli hafi ekki verið fylgt getur stofnunin ógilt úrskurðinn.

A:

Ferillinn við umsókn er einfaldur. Íþróttamenn skulu:

Hafa samband við eftir því sem við á lyfjaeftirlit viðkomandi lands eða sitt alþjóðasamband og grennslast fyrir um ferilinn hjá viðkomandi. Algengast er að umsóknum skuli skilað á þar til gerðu eyðublaði eða rafrænt með ADAMS.
Meðhöndlandi læknir þarf að fylla út hluta af eyðublaðinu og áframsenda skjöl sem tengjast meðhöndlun og greiningu sjúkdómsins til alþjóðasambandsins/landslyfjaeftirlitsins. Íþróttamenn ættu að hafa í huga að samkvæmt alþjóðlegum staðli um veitingu undanþágna þarf að skila undanþágum a.m.k. 30 dögum fyrir mót.

Góð ráð við útfyllingu undanþágubeiðni.

Við útfyllingu eyðublaðs er gott að skrifa skýrt með hástöfum. Sé eyðublaðið illa eða óskiljanlega útfyllt er hætta á að það verði endursent. Munið eftir að senda öll fylgiskjöl og gangið úr skugga um að undanþágubeiðnin skili sér til viðtakanda.

A:

Undanþágur eru veittar fyrir tiltekinni lyfjagjöf í ákveðnum skömmtum. Þær eru einnig gefnar út í tiltekinn tíma. Íþróttamönnum ber að uppfylla þau skilyrði sem lýst er í umsókninni fyrir meðhöndluninni.

Þegar alþjóðlegt sérsamband eða landslyfjaeftirlit hefur veitt undanþágu fyrir efni af bannlista tilkynnir það veitingu undanþágunnar til WADA sem getur yfirfarið ferilinn. Sé ákvörðun um veitingu undanþágunnar ekki samkvæmt alþjóðlegum staðli um veitingu undanþágna getur WADA hafnað undanþágunni. Taki WADA slíka ákvörðun hefur hún ekki afturvirk áhrif.

A:

Þú eða sá sem veitti undanþáguna getur kært til gerðardóms íþróttanna (CAS) til að fá lokaúrskurð um málið.

A:

Viðkomandi þarf að muna að tilgreina þau efni sem hann er að nota við útfyllingu lyfjaeftirlitseyðublaðsins og segja frá að undanþága sé í gildi. Æskilegt er að hafa afrit af veittri undanþágu með til að sýna í lyfjaprófinu.

A:

Þegar lyfjaeftirlitið sem stendur fyrir prófinu fær niðurstöður greiningar rannsóknarstofunnr fer fram bráðabirgðarannsókn. Þá eru niðurstöður greiningarinnar bornar saman við veitta undanþágu (efnið sem um ræðir, íkomuleið, skammtastærð og tíðni inntöku ofl.). Ef bráðabirgðarannsóknin staðfestir að niðurstaða greiningarinnar samræmist veittri undanþágu er prófið skráð neikvætt.

A:

Sé þér hafnað um undanþágu frá bannlista getur þú beðið WADA um að yfirfara ákvörðunina - á eigin kostnað. Senda þarf öll málsskjöl ásamt umsýsluþóknun til WADA (fax nr. +1 514 904 4446). Senda þarf upprunalegu umsóknina ásamt fylgiskjölum auk rökstuðnings lyfjaeftirlitsaðilans er hafnaði umsókninni. Þú gætir þurft að senda viðbótar læknisfræðilegar upplýsingar til undanþágunefndar WADA.

Áfrýjun til WADA gefur ekki sjálfkrafa leyfi til að taka þau lyf er um ræðir, ekki er leyfilegt að taka þau meðan beðið er eftir úrskurði WADA. Ef WADA kemst að annarri niðurstöðu en lyfjaeftirlitið er hafnaði undanþágubeiðninni þarf að hafa í huga að viðkomandi lyfjaeftirlit á möguleika á að áfrýja til CAS til að fá lokaúrskurð í málinu.

A:

Íþróttamenn sem sækja um undanþágu til alþjóðlegra sérsambanda geta áfrýjað úrskurðinum til CAS.

Íþróttamenn sem sækja um undanþágubeiðni til landslyfjaeftirlits geta kært úrskurðinn til óháðrar áfrýjunarnefndar í viðkomandi landi. Veiti áfrýjunarnefndin undanþáguna gæti WADA áfrýjað þeim úrskurði til CAS.

A:

Þeir íþróttamenn sem áhyggjur hafa af trúnaði um þær upplýsingar er fram koma á undanþágueyðublaðinu geta verið vissir um að fyllsta trúnaðar er gætt. Allir þeir sem sæti eiga í undanþágunefndum skrifa undir trúnaðaryfirlýsingu og þurfi þeir álit sérfræðinga um tiltekin mál fylgir nafn íþróttamannsins ekki ef gögn málsins eru áframsend.

A:

Helstu atriðum er skipta máli í ferlinu er lýst í alþjóðlegum staðli um veitingu undanþágna sem hægt er að nálgast á heimasíðu WADA. Einnig er hægt að hafa sambandi við alþjóðasamband eða landslyfjaeftirlit þitt.

A:

Já. Íþróttamanni ber að láta vita um alla lyfjatöku undangengna sjö daga fyrir lyfjapróf.

A:

Staðsetningarupplýsingar eru upplýsingar um staðsetningar sem útvaldir afreksíþróttamenn skila til alþjóðlegs sérsambands eða landslyfjaeftirlits síns. Viðkomandi er þá hluti af skráðum lyfjaprófunarhópi viðkomandi sérsambands/landslyfjaeftirlits.

A:

Þar sem lyfjapróf utan keppni eru tekin án fyrirvara eru þau ein öflugasta aðferðin til að vinna gegn og uppgötva lyfjamisnotkun í íþróttum. Eru þau því mikilvægur liður í að auka tiltrú íþróttamanna og almennings á lyfjamisnotkunarlausum íþróttum. Nákvæmar staðsetningarupplýsingar eru nauðsynlegur hluti af skilvirkum lyfjaeftirlitsáætlunum, markmið þeirra er að vernda heilindi íþróttanna og vernda heiðarlega íþróttamenn.

Lyfjapróf utan keppni eru ekki ný af nálinni. Reynslan hefur sýnt að þau eru nauðsynleg til að berjast gegn lyfjamisnotkun í íþróttum. Ekki síst með það í huga að þónokkur efni af bannlista er einungis hægt að greina í líkamanum í tiltekinn tíma en forskotið sem þau geta gefið varir lengur. Ekki er hægt að framkvæma slík próf án þess að geta haft uppi á íþróttamönnunum, annar þáttur í að slík próf séu árangursrík er að geta gengið að íþróttamönnunum á þeim tíma sem mestar líkur eru á misnotkun bannaðra efna og aðferða.

A:

Reglur um staðsetningarupplýsingar eru hluti af alþjóðlegum staðli um lyfjapróf (IST). Lyfjaeftirlitum sem samþykkt hafa Alþjóðalyfjareglurnar ber að fylgja reglum sem settar eru fram í IST (landslyfjaeftirlit, alþjóðasérsambönd, stórmótshaldarar ofl.).

A:

Var það gert í ljósi þeirrar reynslu sem undirritunaraðilar höfðu aflað frá innleiðingu Alþjóðalyfjareglnanna 2004. Endurskoðun Alþjóðalyfjareglnanna og tengdra skjala hófst árið 2006.

A:

Ferillinn var umfangsmikill, opinn og gegnsær. WADA leitaði eftir athugasemdum frá áhugafólki um hreinar og heiðarlegar íþróttir og á huga hafði á að leggja eitthvað til málanna. Fjórum sinnum var kallað eftir tillögum á árunum 2006 til 2008, í öllum tilfellum voru tillögur og athugasemdir sem bárust birtar á heimasíðu WADA til að greiða fyrir skoðanaskiptum. Yfir 140 formlegar tillögur og athugasemdir bárust frá íþróttamönnum, lyfjaeftirlitum og stjórnvöldum. Margir af þeim er sendu inn athugasemdir voru með eigið ferli innan sinna samtaka til að safna saman athugasemdum. Þess fyrir utan hélt WADA samráðsfundi með fjölmörgum hagsmunaaðilum.

Lokaútgáfa á alþjóðlegum staðli um lyfjapróf var samþykkt af framkvæmdastjórn WADA (samsett af jafnmörgum fulltrúum íþróttahreyfingarinnar og stjórnvalda) þann 10. maí 2008. Endurskoðaður staðall tók gildi þann 1. janúar 2009, sama dag og endurskoðaðar Alþjóðalyfjareglur.

A:

Ítrekað kom fram í endurskoðunarferlinu ákall um aukna samþættingu og samræmingu reglna um staðsetningarupplýsingar og að missa af lyfjaprófi.

Hagsmunaaðilar höfðu óskað eftir sveigjanleika þegar kallað var eftir athugasemdum vegna fyrstu Alþjóðalyfjareglnanna og alþjóðlegum stöðlum á árunum 2001 til 2003. Þar af leiðandi höfðu lyfjaeftirlit mikinn sveigjanleika gagnvart (a) hvaða upplýsingum um staðsetningar var safnað; (b) hvað skráð var sem missir af lyfjaprófi; (c) hversu mörg brot á skilum á staðsetningarupplýsingum/missa af lyfjaprófi (eða á hvaða tímabili) þyrfti til að hægt væri að úrskurða að um brot á reglu 2.4 í Alþjóðalyfjareglunum sé að ræða; og (d) hvaða viðurlögum var beitt.

Afleiðing þessa frjálsræðis var að það gat verið erfiðleikum bundið fyrir lyfjaeftirlit að viðurkenna brot á reglum um staðsetningarupplýsingar eða missi af lyfjaprófi sem aðrir aðilar höfðu tilkynnt um. Auk þess fannst mörgum fyrirkomulagið ósanngjarnt þar sem viðurlög voru ekki samræmd, til dæmis gátu íþróttamenn sem bjuggu í sama landinu átt von á ólíkri niðurstöðu um lengd keppnisbanns ef þeir stunduðu sitthvora íþróttagreinina.

Af þeim sökum m.a. kom fram í þeim athugasemdum sem bárust brýn þörf á skuldbindandi samræmdum reglum sem giltu um staðsetningarupplýsingar óháð íþróttagreinum.

A:

Tvær helstu breytingar sem gerðar voru í framhaldi af endurskoðun Alþjóðalyfjareglnanna og alþjóðlegum stöðlum er snúa að staðsetningarupplýsingum og missi af lyfjaprófi eru:

- Krafan sem gerð er til afreksíþróttamanna í skráðum lyfjaprófunarhóp (alþjóðasambands eða landslyfjaeftirlits) um að tilgreina klukkustund daglega (milli kl. 6 að morgni og 11 að kvöldi) þar sem hægt er að ganga að þeim vísum til lyfjaprófunar. Íþróttamennirnir þurfa ekki endilega að gefa upp heimili sitt sem þá staðsetningu. Áður þurfti að gefa upplýsingar um dvalarstað 24 tíma sólarhringsins.

- Samræming á því hvað telst brot á reglum um staðsetningarupplýsingar og/eða missir af lyfjaprófi og hver viðurlögin eru. Hvaða samsetning á þremur lyfjaprófum sem íþróttamaður missir af og/eða vanhöld á skilum á greinargóðum staðsetningarupplýsingum á 18 mánaða tímabili leiðir nú til ákæru frá því lyfjaeftirliti sem umsjón hefur með íþróttamanninum. Útilokun vegna slíkra brota getur nú verið á bilinu 1-2 ár allt eftir aðstæðum. Áður var mögulegt að dæma allt frá 3 mánaða til 2 árs banns.

A:

Nei.

Kröfur um skil á staðsetningarupplýsingum eiga við um takmarkaðan fjölda afreksíþróttamanna sem tilheyra skráðum lyfjaprófunarhópi síns alþjóðasérsambands eða landslyfjaeftirlits. Reglurnar voru þróaðar með það að markmiði að gera afreksíþróttamönnum færi á að sýna skuldbindingu sýna gagnvart lyfjamisnotkunarlausum íþróttum auk þess að uppfylla kröfur um friðhelgi einkalífs.

WADA ber ekki ábyrgð á vali á íþróttamönnum í skráða lyfjaprófunarhópa. Alþjóðleg sérsambönd sem og landslyfjaeftirlit bera ábyrgð á að velja íþróttamenn í sína hópa. Ráðleggingar WADA segja að hóparnir ættu að vera af viðráðanlegri stærð og íþróttamenn í hópnum ættu að vera á hæsta afreksstigi á alþjóða- og/eða landsvísu.

A:

Nei.

Helsta nýjungin er samhæfingin sem krafist var af hagsmunaaðilum við endurskoðun lyfjareglnanna. Krafann var um samhæfðar og sanngjarnar reglur fyrir allar íþróttagreinar.

Mörg lyfjaeftirlit kröfðust meiri upplýsinga áður. Eftir umfangsmikið endurskoðunarferli var í raun dregið úr þeim kröfum sem gerðar eru um skil staðsetningarupplýsinga, áður var meiri sveigjanleiki en krafa um upplýsingar um staðsetningar allan sólarhringinn. Núna eru reglurnar samhæfðar svo og refsingar við brotum. Kemur það í veg fyrir tilfelli sem áður voru möguleg þar sem íþróttamaður var dæmdur í eins árs bann fyrir að missa af þremur lyfjaprófum, annar íþróttamaður í sama landi en annarri íþróttagrein gat fengið þriggja mánaða bann fyrir sama brot.

Íþróttamenn geta uppfært upplýsingar um staðsetningar og þessa tilgreindu klukkustund á dag hvenær sem er á netinu auk þess sem þeir geta sent sms eða tölvupóst á viðkomandi lyfjaeftirlit. Missi þeir af lyfjaprófi hafa þeir tækifæri til að koma með útskýringu. Sé útskýring íþróttamannsins tekin gild er missir af lyfjaprófi ekki skráður og telur ekki sem eitt af þeim þremur brotum á reglum um skil staðsetningarupplýsinga sem þurfa að verða á 18 mánaða tímabili svo hægt sé að kæra.

Allir hlutaðeigandi aðilar (þar á meðal íþróttamenn) sem tóku þátt í endurskoðunarferlinu á alþjóðlegum staðli um lyfjapróf sem tók gildi þann 1. janúar 2009 voru sammála um að reglurnar væri skynsamlegar, sanngjarnar og samræmdust því hlutverki afreksíþróttamanna að verja heilindi íþróttar þeirra.

A:

Íþróttamenn geta látið umboðsmann eða annan fulltrúa sinn skila inn staðsetningarupplýsingum óski þeir þess. Í liðsíþróttum er hægt að láta fulltrúa liðs skila inn upplýsingum fyrir hönd allra leikmanna liðsins um sameiginlegar athafnir.

Hins vegar er það alltaf íþróttamaðurinn sem er ábyrgur fyrir staðsetningarupplýsingunum. Af því leiðir að ekki er hægt að kenna fulltrúa sínum um ónákvæmar eða ófullnægjandi skil á staðsetningarupplýsingum eða að vera ekki á þeirri klukkustund dagsins sem tilgreind er sem sérstaklega hentug til lyfjaprófunar.

A:

Nei.

Staðsetningarupplýsingar auðvelda lyfjaeftirlitum lyfjapróf utan keppni. Óháð því hvort íþróttamenn skila staðsetningarupplýsingum eða ekki getur hvaða íþróttamaður sem er verið boðaður í lyfjapróf hvenær sem er á vegum alþjóðasambands, landslyfjaeftirlits eða annarra lyfjaeftirlitsaðila.